Қала экономикасының тарихы

Graph With Stacks Of Coins   ХІХ ғасырдың бірінші жартысында Семей өңірінде алғашқы өнеркәсіп орындары пайда бола бастады. Кең көлемдегі сауда орындарының, жәрмеңкелердің ашылуы, зауыттар мен фабрикалардың сандарының артуы осы қалалардағы халық санының өсуіне де жағдай жасады, қалада сауда мәдениеті дамыды. Бұл туралы А.И. Левшин былай деп жазады: «Айырбас сауда жасау үшін олардың яғни қазақтардың келетін негізгі орыны Ресей шекарасындағы Семей, Өскемен, Петропавл, Омск қамалдары болды». Осылардың ішіндегі Семей қаласы уақыт өткен сайын аталған өңірлердегі негізгі сауда жүргізетін орындардың біріне айналды.

ХІХ ғасырдың бірінші жартысында Семей қаласы арқылы Орта Азия мемлкеттерінен сауда керуендері өткен. Міне, осылайша Семей қаласы Ресейдің Құлжа, Қашғар мен сауда жасаудағы ірі орталығына айналды. Сонымен қатар, Семейден Қытай қалалары Шұғышақ пен Қоқанд сауда керуендері өтетін болды.

Қала экономикасы XX ғасырдың басында қарқынды дамып, ірі өнеркәсіп орындары салына бастады. 1925 жылдары қалада ірі, азық-түліктің әртүрлі ассортиментін сататын дүкендер ашылды. Қалада көлік тасымалы да қарқынды дами бастады. Ең алғашқы көлік қалада 1932 жылдары бағытты автобустар жүргізіле бастады. Бір жыл ішінде бұл автобустар 100 мың жолаушылар тасыды. 1936 жылдары қала көшелерінде 6 автобус жүргізіліп, қаладағы көлік қатынастарын дамытуда 30 автобус, 25 такси, 40 жүк машиналарын жүргізу жоспарланды.

1940 жылдары байланыс саласының дамуы ірі жетістіктердің бірі болды. Семей қаласы Алматы, Мәскеу қалаларымен қатар республиканың басқа қалаларымен байланысу мүмкіндігіне ие болды. 1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталысымен қала еңбекшілері «Бәрі де жеңіс үшін, бәрі де майдан үшін» ұранымен еңбек етті. 1941 жылдың күзінен бастап Семей өңіріне батыс аймақтардан өндіріс орындары мен ұйымдары, жүздеген жанұялар қоныс аударды. Володарский атындағы тігін фабрикасы қалаға көшіріліп әкелінгеннен 20 күннен кейін, өнімдерін күннен күнге көбейтіп шығара бастады. Соғыс жылдары қиындық туғызған кадр мәселесін шешуге ат салысқан негізгі жұмысшы күші әйелдер мен балалардан тұрды. Ұлы Отан соғысы жылдарында обылста ондаған ірі зауыт-фабрикалар қалпына келтіріліп, пайдаланылуға беріліп, жаңа құрылыстар салына бастады. Соның арқасында қалаға көшіп келген өнеркәсіп орындарының негізінде кішігірім артельдер саны екі есеге, өнеркәсіп комбинаттарының саны үш есеге өсе түсті. Бұлардың барлығы облыс кәсіпорындары өңдейтін өнімдер көлемін ұлғайтты.

1942 жылы ұн комбинаты салынып, іске қосылды. Семйеліктер майданға өте зор көмек көрсете отырып, қорғаныс қорын жасауға ат салысты. Соғыс жылдары қала жеңіл өнеркәсіптің ірі орталығына айналды. Өнеркәсіп орындары соғыс кезіндегі қиыншылықтарға қарамастан, әскери тапсырмаларды орындап, кез-келген уақытта сұраныстарды артығымен орандауға тырысты.

Беттер: 1 2 3