Әдебиет (Б-Ж)

10Бегалин Сапарғали

Сапарғали Бегалин 1895 жылы бұрынғы Семей облысы, Абыралы ауданының Дегелең деген жерінде туған. Әкесі жеті жасында молдаға оқуға береді. 1911 жылы Семейдегі мұғалімдер дайындайтын семинарияға оқуға түсіп, оны 1915 жылы бітіріп шығады. Тұңғыш өлеңі 1914 жылы «Айқап» журналында басылып шығады.
1916 жылы 19-31 жас аралығында патшаның майдан жұмысына қазақ жігіттерін алу жөніндегі бұйрығы шығып, үш жүздей жастар Петроград маңындағы Новониколаевск темір жолына қара жұмысқа барған. Қайтып кеп 1920 жылдан Ақбота болысында облыстық ревкомның бастығы, 1922 жылы Дегелең болысының төрағасы, 1922 жылы Қарқаралы уезінің атқару комитетіне мүше болып сайланған. 1930 жылы Алматыға «Теміржол» газетіне жұмысқа тұрады. 1926-1928 жылдары Ақтоғай мен шет аудандарда сот болған. Алашорда әнұранын жазған Сұлтанмахмұтты ұстаз тұтқаны үшін оған «сыбайлас» деген айып тағылып, үш ай Семей абақтысына жабылады.
С.Бегалин – ақын, жазушы, аудармашы. Оның қолынан шыққан «Тау сыры» (1938), «Таңсық» (1940), «Қыран кегі» (1943), «Машинист» (1944), «Алтай аңызы» (1947) дастандары, «Сәтжан» (1947), «Көксегеннің кергендері» (1948), «Шоқан асулары» (1964, 1970).
«Бақыт» (1960) т.б. жинақтары жазушыны халыққа кеңінен танытты.
Бегалин 25-ке тарта дастан, 12 повесть, жүздеген әңгіме, 9 шағын пьеса, 50-ге тарта ән текстерінің авторы.
С.Бегалин балалар әдебиетінің авторы. Жазушылық және саяси-қоғамдық еңбектері үшін «Қүрмет Белгісі» орденімен мараппатталды.
1995 жылы қазан айында жазушының 100 жылдығы республика көлемінде аталып өтілді.

Әдебиеттер:

Алпысбаев К. Көненің асыл көзі еді: (Шығармашылығы туралы) //Жұлдыз. 1985.- №11.-200-202 б.
Балалар әдебиетінің көшбасшысы: (Жазушының туғанына 100 жыл толуына орай) //Қазақ әдебиеті.-1995.-10 қазан
Ергөбек Қ. Замана шежіресі //Жас алаш.-1995.-17 қараша.
Ғабдуллин Н. Елін ерекше сүйген // Егемен Қазақстан. -1995.-17 қазан.
Молдағалиев Т. Ұмытылмайтын ұстаз // Қазақ әдебиеті.-1995.-10 қазан.
Нұргалиев Р. Дегелеңге біткен шынар //Қазақ әдебиеті.-1995.-10 қазан.
Өмірбеков Ж. Өнебойы үлгі – өнеге //Қазақ әдебиеті.-1995.-10 қазан.
Сапарғали Бегалиннің 100 жылдығы //Қазақ әдебиеті,-1995.-7 қараша.

Беттер: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10