Әдебиет (Н-О)

26Оразалин Кәмен

Шәкәрім ақынның қолынан дәм татқан, Мұхтардай ғұлама жазушымен үзеңгілес, сыйлас, Абай рухының асыл шырақшысы бола білген жазушы Кәмен Оразалин 1920 жылдың 16 маусымында Семей облысы, Абай ауданы, Құндызды ауылының Қылышбек жайлауында туған. 1939 жылы орта мектепті аяқтап, әскер қатарына алынып, Ұлы Отан соғысына қатысқан. Жасы 20-ға жеткен өрімдей жас жігіт елім мен өмір арпалысқан қан майданның қақ ортасында жүрді. Сол кездің өзінде-ақ Абай, Шәкәрім, Көкбай, шәкірлер сияқты өлең жазып, Мұхтардай зерделі сөздің зергері болсам деп армандайтын жас жігіт қалам мен қаруды қатар ұстап жүрді. Соғыстан аман оралған жазушы өзінің болашақ шығармаларына қыруар материалды туған жер төсінен жинады.
1947 жылы мұғалімдер институтын бітірген соң, туған ауылындағы орта мектепте мұғалім болып қызмет атқарды. Бала оқытумен қатар жазушылықты та қатар алып жүрді. Абай аулыынң құрметті азаматы.
Ұлы Отан соғысынан қан кешіп оралған Кәмен Оразалин 1950 жылы алғаш рет «Жексен» повесімен әдебиеттегі жолын бастады. 1959 жылы тың тақырыбына арналған «Ақ жазық», коллективтендіруді суреттеген «Көктем салқыны», «Кең байтақ» романдары, «Абай ауылына саяхат» атты жол сапар, тарихи мағлұматтарға бай кітаптары жарық көрді. жарық көрді.
Абай – Мұхтар әлемінде Кәмен Оразалиннің дербес орны болуы заңды, ұлы дәстүрге адалдық, ал дәстүрді жалғастыру парыз. 1972 жылы жазушы Мұхтар Әуезов туралы төрт томдық роман жазды. Бұл романды жазуға 20 жыл ізденіп, 35 жыл табан аудармай жазды. «Абайдан соң» – жазушының ең кесек, ең негізгі туындысы, мұнда қазақ дүниетанымының негізгі қағидаларынан, сахаралық қалыбынан айрылмаған мұрат бар. Өзінің жарты ғасыр ғұмырын Абай атындағы орта мектепте жас жеткіншектерді білім нәрімен сысындатып, зейнеткерлікке шықса да жазумен шұғылданды.
Майдангер жазушы, қазақ әдебиетінің қадірменді ақсақалы Кәмен Оразалин 2008 жылы наурыз айында дүниеден өтті. «Қазақ ССР-нің еңбек сіңірген мұғалімі», Октябрь революциясы, ІІІ дәрежелі «Даңқ» ордендерінің, «Парасат» орденінің және көптеген медальдардың иегері.

Әдебиеттер:

Абайдан соң: Роман.-Алматы: Жазушы, 2-кітап.1987, 3-кітап. 1989, 4-кітап.1995
Абай ауылына саяхат.-Алматы: Жазушы.-1995.
Абайдан соңғы арыстар: Роман. 1 кітап.-Алматы:Елорда,2002; 2 кітап.2003; 3 кітап. 2004.
Ақ жазық: Роман.-Алматы, 1959.
Аттаныс: Роман, повесть.-Алматы: жазушы, 1985.-528 б.
Жексен:Повесть.-Алматы. 1950.-218 б.
Көктем салқыны.-Алматы: Жазушы,1980.-478 б.
Әдебиетшілердің ақылшы ағасы еді: (Жазушы туралы қазанама) // Семей таңы.-2008.-27 наурыз.-9 б.
Бәшей К. Шығыстың шымыр ақсақалы // Арна.-2000.-4 тамыз.-19 б.
Біржанқызы М. Ұмытылмас бейне // Арна.-2000.-4 тамыз.-19 б.
Қабдолов З. Аға туралы сөз // Семей таңы.-1980.-11 июль.
Қабдолов З. Ар бол, бар бол, аға! // Арна.-2000.-4 тамыз
Кемелбаева А. Қалам құдіретімен… //Арна.-2000.-4 тамыз.-18 б.
Кемелбаева А. Қараорда Қарауылдың абызы еді: (Жазушы туралы естелік) // Егемен қазақстан.-2009.-18 наурыз.-5
Көркембаев Р. Сергек ойлы қаламгер // Арна.-2000.-4 тамыз.-18 б.
Нұршайықов Ә. Қош, ең соңғы дос ағам: (Жазушымен қоштасу мақаласы) // Семей таңы.-2008.-27 наурыз.-9 б.
Сапаев Ғ. Ұлылардың шапағаты // Арна.-2000.-4 тамыз.-18 б.

Беттер: 1 2 3 4 5 6 7 8