Әдебиет (Н-О)

27Оразалинов Сұлтан

Әйгілі жазушы, аудармашы, драматург, телерадиожурналист, мемлекет жөне қоғам қайраткері Сұлтан Шәріпұлы (1941) – Абай елінің төл перзенті. С. Шәріпұлы көп балалы отбасында дүниеге келді. Әкесі Ұлы Отан соғысында қайтыс болып, анасының семьяның бар ауыртпалығын көтеруіне тура келді.
Қазақ университетінің филология факуьтетін 1964 жылы бітірген С.Оразалинов қызмет жолын ұлттық теледидардан бастады. Онда көптеген әдеби-драмалык хабарлар жаза жүріп, монографиялар жаза бастады. Зерттеуші кезінде «Асау арна», «Дөң асқан», «Жанартау», «Шалқар», «Айғайтас» атты хикаят-романдарын талдауда дарынды әдебиетшілік карымын көрсетті.
С.Оразалинов – көп қырлы талант иесі. Ол бертінде қазақ халқының ұлттық ерекшеліктері мен ауыз әдебиетінің інжу-маржандарын зерттеуге арналған «Қиял мен өмірдің шындығы», «Тілсіз халық болмайды», «Ақиқаттың құқығы» т.б. тағылымдық кітаптар жазды. Сұлтанның төлтума туындыларының ішінде теледидар сахнасына арналып жазылған телепьесалар мен теленовелла телеинсценировканың шоқтығы биік. Ел аузындағы аңыз бойынша жазылған «Кек» теленовелласы Махамбет ақынның өлмес рухына арналған.
Оразалинов – төл классикамызды да экрандаған қаламгер М.Әуезовтің әнгімелері бойынша төл экранға шыққан «Шатқалаң», «Үйлену» телеишденировкалары соның нәтижесі. Қазақ телевизиясында істеген жылдары ол ашқан алғашқы хабарлар «Сүхбат», «Қымызхана», «Сахна», «Айтыс», «Кездесу» циклдары арқылы байыды, жаңа керкемдік-эстетикальтқ кеңістіктерге шықты.
С. Оразалиновтың каламгерлік қарымы эссе жанрында барынша ашыла түсті. Оның Ғ.Мүсірепов туралы «Алыптардың ақырғы сардары», Ғабиден Мүстафин жайлы «Сарабдал», Ілияс Есенберлин жөніндегі «Қайсар», Шыңғыс Айтматов женіндегі «Кемеңгер» деп аталатын эсселері – осы жанрдағы көрнекті дүниелер. Кезінде теледидардан айтыс хабарын ұйымдастырушылардың бірі болды.
1986 жылы республикалық өнер баспасына директор болып тағайындалды. Сол жылдары Мәдениет қызметкері, Журналистер Одағы сыйлығының лауреаты атағына ие болды. Башқұрт А.Хакимовтың «Қос терек», «Қилы заман», Н.Еременконың «Күткен таң» шығармаларын қазақшалау арқылы ол – телепублицист, теледраматург, сыншы және аудармашы да. Ол өзінің қаламы жүйрік қаламгер екендігін мойындатқан еді. «Абай елінде» атты албом – шежіре жазып, қазақ, орыс және ағылшын тілінде жарыққа шығарды.
«Тіл тағдыры – ел тағдыры» кітабында тіл саясаты жөніндегі нақты істерді, ғылыми-теориялық ойларды тұжырымдайтын, әр түрлі мақала, сұхбат-пікірлердің басын қосқан, мақалалардан тұрады. Осындай қаламгерлік көзқарас тұрғысынан сұрыпталып жазылған «Жүректің көзі ашылса» атты бір томдығы жанрлық байлығымен, мағыналы тереңдігімен окырман көңілінен шығуда.
Шет ел әдебиетінің озық үлгілерін қазақ теледидарына «жерсіндіру», қазақ жұртшылығымен табыстыру, таныстыру ісінде де Сұлтан бастаған үрдіс үміт ақтады. Ол А.Моруа әңгімесінің желісі бойынша «Райхан гүлі», «Өлім фабрикасы», Ж.Кассальдың хикаяты ізімен «Тұтқын» т.б. телепъесаларды қазақ теледидарының алтын қорына қосты.

Әдебиеттер:

Қирабаев С. Телесынның сұлтаны // Қазақ әдебиеті.-2001.-27 сәуір.-7-8 6.
Нұрғали Р. Қос қасиет // Егемен Қазақстан.-2001.-28 сәуір.-б б.
Владимиров В. Замандас туралы сөз // Жұлдыз.-2001.-№ 5.-143-147 б.
Тілегенов Б. Ақын елі, ақын жері: (С. Оразалиновтың «Абай елі» атты кітабы жайлы) // Халық кеңесі.-1995.-1 наурыз.

Беттер: 1 2 3 4 5 6 7 8